Brenda van Es publiceerde onlangs haar boek ‘Zo doe je dat, je levensverhaal schrijven’. Een boek dat een leidraad is voor anderen om een boek over hun leven of periode van het leven te schrijven. Naast het schrijven van boeken, organiseert ze ook schrijfvakanties waarbij ze mensen helpt hun levensverhaal te schrijven. Hoe doet ze dat toch? Heeft ze favoriete verhalen? Kan zij ook smullen van de verhalen van anderen of moet zij als coach heel erg objectief blijven.

Zij inspireert: Brenda van Es

Brenda hoort, sinds ze is begonnen met de schrijfweken in Spanje, ruim 60 levensverhalen per jaar Ze vertelt dat ze van iedere deelnemer nog weet welk verhaal ze hebben, maar dat sommige verhalen haar echt bij blijven. Onder andere het verhaal van een deelnemer die stotterde en jarenlang door zijn ouders werd gehouden omdat hij de schaamte van de familie was. Brenda: “Had God hen gestraft, zagen zijn ouders dat zo destijds? Hij leerde het stotteren zichzelf af en vertelde nooit meer dat hij had gestotterd, niet aan vrienden en niet aan zijn vrouw. Toen hij zelf kinderen kreeg, stotterde een van hen ook. Hoe bedoel je de geschiedenis herhaalt zich? Zoiets blijft je wel bij, ja.”

Een heel bijzonder verhaal is een verhaal dat Brenda zelf heeft mogen schrijven voor een vrouw van 37 jaar.

“Ze had drie kinderen en was ongeneeslijk ziek. Haar verhaal vangen voor haar lieve man en jonge kinderen, en wel zo dat zij er voor duizend procent achter staat. Gelukkig heeft ze het eindresultaat gezien voor haar overlijden. Ik schreef dit verhaal op verzoek van een vriendin. Bijzonder dat ik dit heb kunnen doen voor haar.”

Brenda staat open voor het leven, is nieuwsgierig en wilt overal induiken. Deze eigenschappen zorgen ervoor dat ze verhalen uit haar deelnemers kan halen die je anders niet kan verzinnen. Wat drijft Brenda? “Er zijn twee soorten verhalen waar ik van smul. De eerste: waar het leven beduidend anders verliep dan het geijkte. En de tweede: de ingewikkelde verhalen die bijna niet te vangen lijken in een verhaallijn.”

Als coach puzzelt Brenda mee om de logische lijn te vinden die hout snijdt voor degene die het verhaal te schrijven heeft. “De schrijver zit er middenin en ziet daardoor de chaos. Door stap voor stap verhalen los te koppelen komt er overzicht. En dat levert een hele blije schrijver op want in ene ziet hij het zelf ook weer, de essentie van zijn verhaal bedoel ik dan. Tijdens de schrijfweken in Spanje is dat meerdere cursisten overkomen. Die komen op een dag naar beneden en zeggen dan met stralende ogen tegen mij ‘ik heb tot vier uur wakker gelegen en ineens had ik het, het viel allemaal op z’n plek’. Dan voel ik plaatsvervangende blijdschap, zo trots ben ik dan op die persoon.”

Geheimen onthullen op papier

“Onthullingen die hebben plaatsgevonden in een familie, vind ik ook nog altijd spannend want ze zetten veel aspecten in een levensverhaal in een ander perspectief. Het is een kunde om dat te doorzien. Dat er bijvoorbeeld nog een kind is die tot de begrafenis van moeder verzwegen werd. Zoiets zorgt voor grote onrust in een familie en dan zeg ik het nog heel voorzichtig.”

Als iemand dan een enorm heftig verhaal uit de familie wilt opschrijven, hoe zorg je dat dit op een goede manier gebeurt? “Het verhaal van de schrijver kan nooit van een ander worden, dus als je wilt dat je lezer in het hart geraakt wordt, is het van belang meeslepende en krachtige woorden neer te zetten op dat witte vel. Geheimen onthullen op papier klinkt wel mooi maar hoe doe je dat? Hoe zorg je dat je lezer mee gaat met die ontdekking en niet in ene ‘out of the blue’ voor een voldongen feit komt te staan. Beschrijvingen zijn sowieso een ondergeschoven kindje binnen het schrijverschap waar veel meer aandacht voor zou moeten zijn. Ik peuter er meermaals op los om de beelden erbij te krijgen want de schrijver heeft ze ook nodig voor zijn of haar boek. Functionele nieuwsgierigheid noem ik dat.”

‘Hoi mam, ik ben er weer’

Wat doe je als coach wanneer je het verhaal al een keer gehoord hebt? Elk verhaal is uniek. Tijdens een schrijfweek in Ronda ontving ik een groep van acht, twee daarvan hadden een soortgelijk gelijk verhaal. Als klein meisje werden ze geconfronteerd met een zieke moeder die zodra ze terugkwamen van school op de bank lag te slapen. De ene deed haar schoenen uit en liep zachtjes op haar tenen naar boven, de ander ging voor haar moeder staan en maakte haar ogen open met haar kleine vingertjes en zei ‘hoi mam, ik ben er weer’. Mag jij zeggen waar de krenten zitten, wat mij betreft in beide verhalen. Ik vind het werkelijk fascinerend hoe verschillend mensen kunnen reageren op dezelfde situatie.”

Brenda is geen coach die met jouw idee aan de slag gaat. Brenda gaat verder en graaft diep in je verhaal om de gaten te dichten “Hoe goed doordacht een boekidee ook soms lijkt, niet altijd is dat zo.” Vandaar dat je in haar boek “Zo doe je dat, je levensverhaal schrijven” heel veel moet schrijven. “Weet je voor wie je je boek schrijft? Goed zo, opschrijven! Weet waarom je schrijft? Ook opschrijven. Een coach houdt vooral focus, zorgt dat er een structuur is de onomstotelijk is, zonder dat we verkrampen omdat er geen ruimte voor creativiteit zou zijn. Dat denken mensen weleens, dat structuur de spielerei afstompt maar dat is juist het leuke aan schrijven: je speelt in de speeltuin van taal, dat is iets wat schrijvers nooit mogen vergeten.”

Bedankt Brenda voor je openheid en een kijkje in jouw keuken!

> Koop haar boek
> Volg Brenda op Facebook
> Volg Brenda op Facebook

You May Also Like

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *